الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

24

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

نداريد ، تنها از پندارها و خيالات خام پيروى مىكنيد « ( * ( إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ ) * ) . در آيه بعد براى ابطال ادعاى مشركان دليل ديگرى ذكر مىكند ، و مىگويد : « بگو خداوند دلائل صحيح و روشن در زمينه توحيد و يگانگى خويش و همچنين احكام حلال و حرام اقامه كرده است هم به وسيله پيامبران خود و هم از طريق عقل ، به طورى كه هيچگونه عذرى براى هيچكس باقى نماند » ( * ( قُلْ فَلِلَّه الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ ) * ) . بنا بر اين آنها هرگز نمىتوانند ادعا كنند كه خدا با سكوت خويش ، عقائد و اعمال ناروايشان را امضا كرده است ، و نيز نمىتوانند ادعا كنند كه در اعمالشان مجبورند ، زيرا اگر مجبور بودند ، اقامه دليل و فرستادن پيامبران و دعوت و تبليغ آنان بيهوده بود ، اقامه دليل ، دليل بر آزادى اراده است . ضمنا بايد توجه داشت كه « حجت » در اصل از ماده « حج » به معنى قصد مىباشد و به جاده و راه كه مقصود و منظور انسان است ، « محجه » گفته مىشود ، و به دليل و برهان نيز « حجت » ، اطلاق مىگردد ، زيرا گوينده قصد دارد به وسيله آن مطلب خود را براى ديگران ثابت كند . و با توجه به معنى « بالغة » ( رسا ) روشن مىشود كه دلائل خداوند براى بشر از طريق عقل و نقل و بوسيله دانش و خرد ، و همچنين فرستادن پيامبران ، از هر نظر روشن و رسا است ، به طورى كه جاى هيچگونه ترديد براى افراد باقى نماند ، و به همين دليل خدا پيامبران را معصوم از هر گونه خطا و اشتباه قرار داده تا هر گونه ترديد و دودلى را از دعوت آنان دور سازد . و در پايان آيه مىفرمايد : « خداوند اگر بخواهد ، همه شما را از طريق اجبار هدايت خواهد كرد » ( * ( فَلَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعِينَ ) * )